„Ég vara mjög við því að menn beiti þessu úr­ræði“

Nokkur fjöldi óafgreiddra mála liggja fyrir þinginu sem ríkisstjórnin vill klára áður en þing fer í sumarfrí, meðal annars umdeilt frumvarp um hækkun veiðigjalda.

Ólafur Þ. Harðarson, stjórnmálafræðingur og prófessor emeritus, ræddi þá möguleika sem stjórnarmeirihlutinn hefur til að klára afgreiðslu sinna mála fyrir sumarfrí í viðtali við Rúv í vikunni. Meðal annars kom fram í viðtalinu við Ólaf, að ef svo fari að stjórnarandstaðan ætli að reyna að stoppa veiðigjaldafrumfarpið með málþófi, þá liggi að hans mati beinast við að stjórnin beiti ákvæði laga um þingsköp sem heimilar það að ræðutími í annarri og þriðju umræðu verði takmarkaður.

Myndi setja þingstörf í algjört uppnám

Sigurður Kári Kristjánsson, lögmaður og fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins, segir þessi ummæli vera hættuleg.

„Ég held að hugmyndin um það að stöðva umræður sé afar vond. Hún í fyrsta lagi skapar vont fordæmi til framtíðar, að taka málfrelsið af stjórnarandstöðunni. Ég held að það sé miklu heillavænlegra að reyna að ná einhverju samkomulagi um mál sem að deilur eru um,“ segir Sigurður Kári.

Ekki verið beitt í áratugi

Það sé ekki að ástæðulausu, sem ákvæðinu hafi ekki verið beitt í 66 ár, en því var síðast beitt árið 1959 og þar á undan árið 1949 í tengslum við umræðu um aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu.

„Það mun leiða til þess að þingstörf til framtíðar þau lenda í algjöru uppnámi. Það muni ekki nást að klára nein mál og síðan þegar það koma til umfjöllunar frumvörp eða mál frá ríkisstjórninni sem að varða verulega hagsmuni, eins og áframhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið, þá geturðu rétt ímyndað þér hvernig umræða um slík mál mun ganga ef að stjórnarandstaða sem hefur einhverja skoðun á því máli á það yfir höfði sér að meirihlutinn muni mögulega bara stöðva umræður ef að málið gengur ekki eins og þeir vilja. Þannig að ég vara nú mjög við því að menn beiti þessu úrræði,“ segir Sigurður, en hann skrifaði langan pistil á Facebook í gær þar sem hann reifar afstöðu sína til ummæla stjórnmálaprófessorsins.

Hrifnari af því að fara „vel inn í sumarið“

Að óbreyttu fer þingið í sumarfrí þann 13. júní, sem er eftir tvær vikur. Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra, telur að nægur tími sé til stefnu.

Finnst þér koma til greina að nýta heimild til að skerða ræðutíma í annarri umferð ef svo fer að umræður dragist á langinn?

„Það er vitað mál að við fórum býsna seint, þingveturinn hófst seint af ákveðnum ástæðum, þannig að það er alveg rétt að það þarf að gera eitthvað. Ég er svona hrifnari að því að við förum bara vel inn í sumarið og klárum þau mál eins og við höfum gert og held að það sé rétta leiðin,“ svarar Hanna Katrín og heldur áfram.

„En það er alveg satt, þetta úrræði er til staðar og því er náttúrlega ætlað til þess að tryggja kjörnum meirihluta úrræði ef að svo fer að minnihlutinn á þingi ætlar sér bókstaflega að búa til stíflu sem ekki verður leyst. En ég held að það sé bara ekki tímabært að ræða það núna, við höfum góðan tíma framundan. Það er ekki einu sinni kominn júní, næsta þing á að hefjast um miðjan september, við höfum nægan tíma.“

Sigurður Kári tekur undir að ótímabært sé að ræða beitingu úrræðisins. Það kæmi honum mjög á óvart ef ákvæðinu yrði beitt. „Mér finnst engar líkur á því. Ég held að þetta sé frekar einhvers konar útspil til að kanna jarðveginn útaf þessum deilum sem hafa sprottið upp um einstök mál. En ég trúi því nú ekki fyrr en ég tek á því að heimildinni verði beitt,“ segir Sigurður Kári.