Stofn­endur Vélfags ekki hafðir með í ráðum

Hjónin Ólöf Ýr Lárusdóttir og Bjarmi A. Sigurgarðarsson, stofnendur sjávarútvegstæknifyrirtækisins Vélfags á Akureyri, hefur verið haldið utan við fyrirtætlarnir um mögulega sölu eigna félagsins þrátt fyrir að þau eigi saman um átján prósent hlutafjár í félaginu, að sögn lögmanns þeirra.

Reikningar Vélfags hafa verið frystir frá því síðasta sumar vegna ætlaðra tengsla Ivans Kaufmann, meirihlutaeiganda fyrirtækisins, við rússneskt fyrirtæki sem er á þvingunarlista Evrópusambandsins.

Alfreð Tulinius, stjórnarformaður Vélfags, Ólöf, sem á sæti í stjórn félagsins, og þrír starfsmenn voru handteknir í aðgerðum héraðssaksóknara í síðustu viku. Húsleit var einnig gerð á nokkrum stöðum á Norðurlandi vegna rannsóknarinnar sem er sögð beinast að brotum á þvingunaraðgerðunum.

Ekki höfð með í ráðum

Vísir hafði eftir heimildum sínum á meðal starfsmanna Vélfags sama dag og aðgerðir héraðssaksóknara fóru fram að Alfreð og tveir aðrir lykilstjórnendur sem voru einnig handteknir hefðu unnið að því að koma eignum fyrirtækisins í annað félag til þess að halda starfseminni áfram með blessun Kaufmann.

Bæði Sigurður G. Guðjónsson, lögmaður Vélfags, og Alfreð þvertóku fyrir þetta í gær. Hafði Vísir eftir Sigurði að „stjórn félagsins“ hefði kynnt utanríkisráðuneytinu fyrirhugaða sölu allra rekstrareigna og hvernig andvirði þeirra yrði varið til að greiða niður skuldir í desember.

Þetta segir Pétur Örn Sverrisson, lögmaður minnihlutaeigendanna, efnislega rangt. Stjórn félagsins hafi ekki fjallað um þessar fyrirætlanir um eignasölu og minnihlutaeigendunum hafi verið haldið utan við þær fyrirætlanir sem voru kynntar ráðuneytinu.

„Fulltrúi minnihlutaeigenda í stjórn var ekki hafður með í ráðum og hefur raunar ekki enn fengið að sjá þau erindi sem utanríkisráðuneytinu voru send í nafni félagsins, þrátt fyrir beiðnir þess efnis, segir Pétur Örn í skriflegri yfirlýsingu.

Því sé ljóst að Alfreð stjórnarformaður beri einn stjórnarmanna ábyrgð á beiðninni til ráðuneytisins.

Sigurður, lögmaður Vélfags, segir í skriflegu svari við fyrirspurn Vísis að hann hafi kynnt utanríkisráðuneytinu tvær tillögur varðandi eignasölu til að standa straum af greiðslu launa, launatengdra gjalda starfsmanna ásamt því hvernig mætti efna samninga um sölu búnaðar sem stöðvaðist þegar ráðuneytið framlengdi ekki undanþágu frá þvingunaraðgerðunum í haust.

„Um öll þessi mál var fjallað á hluthafafundum í Vélfagi en slíkir fundir fara með æðsta vald í málefnum félagsins. Stjórn Vélfags hefur það hlutverk að sjá til þess að daglegur rekstur sé í réttu horfi,“ segir hann.

Tóku ekki þátt í að fjarlægja búnað

Þá gerir Pétur Örn athugasemd við ummæli sem Vísir hafði eftir Alfreð um hvers vegna hann hefði látið fjarlægja tölvur úr starfsstöð Vélfags eftir að starfsemin var stöðvuð og starfsfólki sagt upp í nóvember. Vísir greindi frá því í síðustu viku að á tölvunum hefðu verið teikningar að hugverkum Vélfags.

Alfreð sagðist hafa tekið vissa hluti ti hliðar og „komið þeim fyrir vind“ að „upplagi eigenda fyrirtækisins“. Spurður að því hvort að Kaufmann hefði óskað eftir þessu sagði Alfreð að hluthafar að tölvurnar hefðu verið teknar að beiðni „hluthafa“.

Hvorki Ólöf né Bjarmi óskuðu eftir því að búnaðurinn yrði fjarlægður, að sögn Péturs Arnar.

„Yfirlýsing stjórnarformanns Vélfags um aðkomu minnihlutaeigenda Vélfags að slíkum beiðnum er því efnislega röng og á sér ekki stoð,“ segir Pétur Örn.

Gestur Gunnarsson, lögmaður Ivans Kaufmann, svaraði ekki spurningum Vísis, meðal annars um hvort að meirihlutaeigandinn hefði verið yfirheyrður í rannsókn héraðssaksóknara, efnislega og bar fyrir sig trúnað um allt það sem varðaði umbjóðanda hans.

„Get þó upplýst þig um að fjölmiðlaumfjöllun um þessi mál er á villigötum,“ segir hann í tölvupóstsvari.

Seldu fyrirtækið sem þau stofnuðu til Rússa

Ólöf og Bjarmi stofnuðu Vélfag á Ólafsfirði árið 1995. Þau seldu rúman meirihluta hlutafjár í félaginu til Norebo Overseas Holding, dótturfélags rússneska útgerðarrisans Norebo JSC, árið 2022 en héldu eftir 45,5 prósent hlut.

Norebo JSC er í eigu Vitalí Orlov, rússnesks ólígarka. Dótturfélagið seldi hlutina í Vélfagi til Titania Trading Limited, félags sem er skráð í Hong Kong, árið 2023. Titania laut þá stjórn Nikita Orlov, sonar Vitalí.

Titania jók síðar hlut sinn í vélfagi í um 82 prósent og áttu Ólöf og Bjarmi þá um níu prósenta hlut hvort.

Aðeins fjórum dögum áður en Evrópusambandið setti Norebo JSC á þvingunarlista vegna tilrauna rússneskra stjórnvalda til þess að grafa undan stöðguleika í Evrópu, keypti Ivan Kaufmann Titania og þar með meirihlutann í Vélfagi.

Arion banki frysti bankareikning Vélfags í júní þegar hann taldi ekki sýnt fram á að Kaufmann væri ekki leppur Norebo og Orlov-feðga og að kaupin á Titania hefðu aðeins verið til málamynda. Utanríkisráðuneytið telur bæði Kaufmann og Alfreð stjórnarformann tengda Norebo.

Ástæða þess að Norebo var sett á þvingunarlistann var vegna ásakana Evrópusambandsins um að borgaraleg fiskiskip þess væru hluti af svonefndum skuggaflota Rússa. Hann nota þeir til þess að komast í kringum viðskiptaþvinganir, njósna og fremja skemmdarverk í Evrópu.