Smáframleiðendur – van­nýtt tæki­færi fyrir ís­lenskt at­vinnu­líf?

Á undanförnum árum hefur smáframleiðendum matvæla fjölgað jafnt og þétt á Íslandi. Víða um land eru einstaklingar og fjölskyldufyrirtæki að þróa og framleiða vörur úr íslensku hráefni, kjöt, grænmeti, drykki og fjölbreyttar sérvörur sem endurspegla sérstöðu landsins og heimabyggðar. Þessi fyrirtæki skapa störf, fjölbreytni og verðmæti í heimabyggð.

Þrátt fyrir þessa jákvæðu þróun standa smáframleiðendur oft frammi fyrir krefjandi starfsumhverfi. Regluverk, eftirlit og aðgengi að markaði er í mörgum tilvikum mótað með stærri framleiðendur í huga. Það getur gert litlum fyrirtækjum erfitt fyrir að vaxa, þróa nýjar vörur og koma þeim á markað.

Þetta er ekki séríslenskt vandamál. Í mörgum löndum hefur á undanförnum árum verið unnið markvisst að því að skapa betra rekstrarumhverfi fyrir smáframleiðendur matvæla. Slíkar aðgerðir eru oft hluti af byggðastefnu og nýsköpunarstefnu ríkja, enda er ljóst að smáframleiðsla getur haft veruleg jákvæð áhrif á atvinnulíf, ferðaþjónustu og sjálfbæra nýtingu staðbundinna auðlinda.

Á Íslandi er einnig vaxandi áhugi meðal neytenda á staðbundnum matvælum og vörum sem framleiddar eru í litlum mæli með skýra tengingu við uppruna sinn. Þar liggja því bæði tækifæri fyrir framleiðendur og samfélagið í heild.

En til þess að þessi þróun nái að blómstra þarf umræðan um starfsumhverfi greinarinnar að vera opin og heildstæð. Hvernig tryggjum við að reglur tryggi bæði matvælaöryggi og sanngjörn skilyrði fyrir smærri framleiðendur? Hvernig getum við aukið samstarf milli framleiðenda, veitingageirans og verslunar? Og hvernig nýtum við betur þá verðmætasköpun sem felst í staðbundinni matvælaframleiðslu?

Þessum spurningum verður meðal annars velt upp á málþingi um stöðu og framtíð smáframleiðenda matvæla sem Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra standa fyrir í samstarfi við Farskóla Norðurlands vestra. Málþingið fer fram í Miðgarði í Skagafirði laugardaginn 7. mars.

Á málþinginu munu fulltrúar smáframleiðenda, veitingageirans, smásölu og eftirlitsaðila ræða bæði tækifæri og áskoranir greinarinnar.

Markmiðið er að skapa vettvang fyrir opna umræðu um framtíð greinarinnar og hvernig hægt sé að skapa umhverfi sem styður við nýsköpun, fjölbreytni og verðmætasköpun í matvælaframleiðslu um allt land.

Smáframleiðendur eru mikilvægur hluti af íslensku atvinnulífi, ekki síst á landsbyggðinni. Með réttu starfsumhverfi geta þeir orðið enn stærri drifkraftur í nýsköpun, ferðaþjónustu og matarmenningu landsins.

Umræðan er því ekki aðeins fyrir framleiðendur sjálfa heldur alla sem hafa áhuga á framtíð íslenskrar matvælaframleiðslu.

Höfundur er framkvæmdastjóri Samtaka sveitarfélaga á Norðurlandi vestra