Brothætta karlmennskan sem óttast regnbogafána Unnar Þór Sæmundsson skrifar 20. apríl 2026 14:31 Tilvist hinsegin fólks er ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Réttindi kvenna eru ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Mannréttindi minnihlutahópa eru ekki álitamál, sem tvær hliðar eigi jafnan rétt á að rökræða. Þegar umræðan er römmuð inn sem „báðar hliðar hafa eitthvað til síns máls" er búið að gefa eftir mikilvægan grunn, að sumt fólk sé einfaldlega til og eigi rétt á að lifa sínu lífi án þess að það sé til umræðu. Samt gerist þetta aftur og aftur. Fánamálið sem nú geisar er nýjasta dæmið í langri sögu. Í fyrra var það kynfræðsla í skólum. Þar áður hinseginfræðsla. Þar áður Druslugangan. Þar áður þungunarrof. Þar áður hjónabönd samkynhneigðra. Alltaf sama handritið, alltaf sömu viðbrögðin, og oftar en ekki sömu andlitin. Og það eru að stærstum hluta karlar. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er mynstur sem blasir við hverjum þeim sem nennir að kíkja á athugasemdakerfin, aðsendu greinarnar, pallborðin. Ákveðinn hópur karla telur sig til kallaðan að verja eitthvað sem enginn er að ráðast á, sjálfan sig. Því undir yfirborðinu á öllum þessum svokölluðu umræðum liggur sami óttinn, óttinn við að missa sjálfgefna stöðu, óttinn við að þurfa að deila plássinu, óttinn við heim þar sem karlmennska þeirra er ekki lengur sjálfgefinn mælikvarði á allt annað. Þessi karlmennska er brothætt af því að hún byggir á yfirburðum sem eru að molna. Þegar eitthvað brothætt finnur fyrir þrýstingi, þá berst það um. Regnbogafáni verður skyndilega ógn. Kynfræðsla verður innræting. Jafnrétti verður árás. Það sem áður var sjálfsagður hluti af samfélaginu, að sumir eigi meiri rétt en aðrir er nú kallað sanngirni þegar reynt er að leiðrétta það. Stærsti sigur þessa hóps er innrömmunin sjálf. Að hafa náð að sannfæra fjölmiðla, stjórnmálamenn og jafnvel suma bandamenn um að þetta séu umdeild mál sem þurfi að ræða frá báðum hliðum. Að tilvist transfólks sé eitthvað sem megi hafa skoðun á. Að það sé málefnaleg afstaða að vera á móti því að börn læri um fjölbreytileika. Að fáni sem táknar að fólk megi vera til sé einhvers konar pólitísk yfirlýsing sem kalli á mótvægi. Það er hún ekki. Þegar einhver segist „bara vera ósammála” því að hinsegin fólk fái sama pláss og aðrir, þá er viðkomandi ekki að taka þátt í lýðræðislegri umræðu. Viðkomandi er að halda því fram að sumt fólk eigi minni rétt en annað. Það er ekki skoðun sem á heima í umræðunni. Það er afstaða sem samfélagið á að hafna, rétt eins og það hefur áður hafnað öðrum afstöðum sem byggðu á því sama, að sumir séu minna virði en aðrir. Við sem stöndum hinum megin og erum meirihlutinn, þó það heyrist ekki alltaf, þá berum við ábyrgð á því að spila ekki með. Að kalla hlutina réttum nöfnum. Að neita að taka þátt í umræðu þar sem tilvist fólks er sett á vogarskálar er ekki lausnin. Að styðja opinskátt við hinsegin fólk, konur, innflytjendur og alla þá hópa sem þessir sömu menn hafa í sigtinu til þess eins að fiska ódýr atkvæði er það sem okkur ber samfélagsleg skylda til að gera. Fáninn er ekki málið. Hann hefur aldrei verið málið. Málið er hvort við ætlum að halda áfram að láta eins og mannréttindi séu skoðun eða hvort við ætlum loksins að segja það upphátt sem allir vita. Það eru ekki tvær hliðar á þessu máli. Höfundur skipar 4. sæti á lista Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Unnar Þór Sæmundsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Það er sárt að tapa kosningum Heimir Már Pétursson Skoðun Þegar reglurnar gilda ekki jafnt Ágúst Karlsson Skoðun Er enn þess virði að leggja á sig langt háskólanám? Gunnar Alexander Ólafsson Skoðun Hver verndar velferð barna þegar náttúran blandar kynjunum? Jón Þór Ólafsson Skoðun Halldór 26.09.2026 Halldór Hvað segja gögnin í raun um ásakanir á hendur séra Friðriki Theódór S. Halldórsson Skoðun Utanríkisstefna án ábyrgðar? Erna Bjarnadóttir Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir Skoðun Engin fjölskylda á að þurfa að standa ein Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun PISA-skellur en hvað svo? Inga Sæland Skoðun Skoðun Skoðun Tólf ára ákvað ég að gera bíó Arnar Benjamín Kristjánsson skrifar Skoðun Hvað segja gögnin í raun um ásakanir á hendur séra Friðriki Theódór S. Halldórsson skrifar Skoðun Það er sárt að tapa kosningum Heimir Már Pétursson skrifar Skoðun Er enn þess virði að leggja á sig langt háskólanám? Gunnar Alexander Ólafsson skrifar Skoðun Engin fjölskylda á að þurfa að standa ein Eydís Ásbjörnsdóttir skrifar Skoðun Þegar reglurnar gilda ekki jafnt Ágúst Karlsson skrifar Skoðun Utanríkisstefna án ábyrgðar? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir skrifar Skoðun PISA-skellur en hvað svo? Inga Sæland skrifar Skoðun Hver verndar velferð barna þegar náttúran blandar kynjunum? Jón Þór Ólafsson skrifar Skoðun Einhliða bergmálshellir og heimildir sem hrynja Lilja Benatov Hjartar skrifar Skoðun KEMUR TÓLFAN? Hilmar Jökull Stefánsson skrifar Skoðun Ábyrgðinni má ekki útvista til tækninnar Karen Ósk Nielsen Björnsdóttir skrifar Skoðun Gervigreindin kaupir ekki það sem hún skilur ekki Jens Gunnarsson skrifar Skoðun Fólkið á bak við öruggt flug Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar Skoðun Fjöldi opinberra starfsmanna - deilt um keisarans skegg Ingvar Freyr Ingvarsson skrifar Skoðun Stafrænt heilbrigðiskerfið byggt á skilvirkni Hilmar Ingimundarson skrifar Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar Skoðun Reykjalundur endurhæfir – Endurhæfum Reykjalund Svana Helen Björnsdóttir skrifar Skoðun Að ganga út eða ganga inn Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Gulur september: Helst góð geðheilsa í hendur við góða stjórnun? Katrín Þrastardóttir skrifar Skoðun Aðgerðaáætlunin er til, en hvar stöndum við? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Af indíánum og kúrekum Guðrún Jónsdóttir skrifar Skoðun Icelandair: Hver á flugfélagið og hver vill kaupa það? Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Áskorun til heilbrigðisráðherra Ásgrímur Grétar Jörundsson skrifar Skoðun Samræðusiðfræði og sálgæsla Ása Lind Finnbogadóttir skrifar Skoðun Þegar landsframleiðsla dugar ekki Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fáfræði, fordómar og fimm flokkar Hjálmtýs Lilja Benatov Hjartar skrifar Skoðun Þegar sjálfboðaliðar borga með sér Hildur Dís Jónsdóttir skrifar Skoðun Sleggjan fundin Dofri Hermannsson skrifar Sjá meira
Tilvist hinsegin fólks er ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Réttindi kvenna eru ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Mannréttindi minnihlutahópa eru ekki álitamál, sem tvær hliðar eigi jafnan rétt á að rökræða. Þegar umræðan er römmuð inn sem „báðar hliðar hafa eitthvað til síns máls" er búið að gefa eftir mikilvægan grunn, að sumt fólk sé einfaldlega til og eigi rétt á að lifa sínu lífi án þess að það sé til umræðu. Samt gerist þetta aftur og aftur. Fánamálið sem nú geisar er nýjasta dæmið í langri sögu. Í fyrra var það kynfræðsla í skólum. Þar áður hinseginfræðsla. Þar áður Druslugangan. Þar áður þungunarrof. Þar áður hjónabönd samkynhneigðra. Alltaf sama handritið, alltaf sömu viðbrögðin, og oftar en ekki sömu andlitin. Og það eru að stærstum hluta karlar. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er mynstur sem blasir við hverjum þeim sem nennir að kíkja á athugasemdakerfin, aðsendu greinarnar, pallborðin. Ákveðinn hópur karla telur sig til kallaðan að verja eitthvað sem enginn er að ráðast á, sjálfan sig. Því undir yfirborðinu á öllum þessum svokölluðu umræðum liggur sami óttinn, óttinn við að missa sjálfgefna stöðu, óttinn við að þurfa að deila plássinu, óttinn við heim þar sem karlmennska þeirra er ekki lengur sjálfgefinn mælikvarði á allt annað. Þessi karlmennska er brothætt af því að hún byggir á yfirburðum sem eru að molna. Þegar eitthvað brothætt finnur fyrir þrýstingi, þá berst það um. Regnbogafáni verður skyndilega ógn. Kynfræðsla verður innræting. Jafnrétti verður árás. Það sem áður var sjálfsagður hluti af samfélaginu, að sumir eigi meiri rétt en aðrir er nú kallað sanngirni þegar reynt er að leiðrétta það. Stærsti sigur þessa hóps er innrömmunin sjálf. Að hafa náð að sannfæra fjölmiðla, stjórnmálamenn og jafnvel suma bandamenn um að þetta séu umdeild mál sem þurfi að ræða frá báðum hliðum. Að tilvist transfólks sé eitthvað sem megi hafa skoðun á. Að það sé málefnaleg afstaða að vera á móti því að börn læri um fjölbreytileika. Að fáni sem táknar að fólk megi vera til sé einhvers konar pólitísk yfirlýsing sem kalli á mótvægi. Það er hún ekki. Þegar einhver segist „bara vera ósammála” því að hinsegin fólk fái sama pláss og aðrir, þá er viðkomandi ekki að taka þátt í lýðræðislegri umræðu. Viðkomandi er að halda því fram að sumt fólk eigi minni rétt en annað. Það er ekki skoðun sem á heima í umræðunni. Það er afstaða sem samfélagið á að hafna, rétt eins og það hefur áður hafnað öðrum afstöðum sem byggðu á því sama, að sumir séu minna virði en aðrir. Við sem stöndum hinum megin og erum meirihlutinn, þó það heyrist ekki alltaf, þá berum við ábyrgð á því að spila ekki með. Að kalla hlutina réttum nöfnum. Að neita að taka þátt í umræðu þar sem tilvist fólks er sett á vogarskálar er ekki lausnin. Að styðja opinskátt við hinsegin fólk, konur, innflytjendur og alla þá hópa sem þessir sömu menn hafa í sigtinu til þess eins að fiska ódýr atkvæði er það sem okkur ber samfélagsleg skylda til að gera. Fáninn er ekki málið. Hann hefur aldrei verið málið. Málið er hvort við ætlum að halda áfram að láta eins og mannréttindi séu skoðun eða hvort við ætlum loksins að segja það upphátt sem allir vita. Það eru ekki tvær hliðar á þessu máli. Höfundur skipar 4. sæti á lista Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.
Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir skrifar
Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar
Skoðun Gulur september: Helst góð geðheilsa í hendur við góða stjórnun? Katrín Þrastardóttir skrifar