HM-minning: Óheiðarlegasta heims­meistara­keppni allra tíma

Þegar Argentínumenn unnu heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn 1978 þurftu þeir risasigur í lokaleik milliriðilsins til að komast í úrslitaleikinn á kostnað Brasilíumanna.

Argentína þurfti sex marka sigur á Perú og vann leikinn á endanum 6-0. Þeir mættu því Hollandi í úrslitaleiknum og unnu hann 3-1 eftir framlengingu.

Hagræðing úrslita af hálfu herforingjastjórnar

Þetta heimsmeistaramót litaðist af grófum deilum, innanlandspólitík og meintum afskiptum og hagræðingu úrslita af hálfu herforingjastjórnar Argentínu, sem notaði mótið sem tækifæri fyrir þjóðernisáróður og til að leita eftir lögmæti á alþjóðavettvangi.

Fræg grein Will Hersey fékk fyrirsögnina: „Remembering Argentina 1978: The Dirtiest World Cup of All Time“ eða „Argentína 1978 í minningunni: Óheiðarlegasta heimsmeistarakeppni allra tíma“.

Eitt af mörgum dæmum um slíkt var heimsókn argentínska einræðisherrans Jorge Rafael Videla í búningsklefa Perú fyrir upphafsflautið í þessum fyrrnefnda mikilvæga leik.

„Nærvera hans í búningsklefanum var hræðileg“

„Videla hótaði þeim. Eitthvað gerðist og það virðist sem einhverjir peningar hafi skipt um hendur,“ sagði Francisco Morales Bermudez, herforingi og einræðisherra Perú á tímum heimsmeistaramótsins, í viðtali við El Comercio árið 2014.

Fyrrverandi leikmaður Perú, Juan Carlos Oblitas, tekur undir áhrif heimsóknar Videla: „Nærvera hans í búningsklefanum var hræðileg. Sumir af yngri leikmönnunum hættu að skipta um föt til að hlusta á hann.“

Liðsfélagi hans frá 1978, Hector Chumpitaz, segir svipaða sögu. „Hann stóð fyrir framan okkur og flutti ræðu um það sem hann kallaði bræðralag Rómönsku Ameríku og óskaði okkur góðs gengis. Videla var ógnvekjandi,“ sagði hann í viðtali árið 1988.

Nokkrum vikum síðar voru 35.000 tonn af hveiti send frá Argentínu til Perú, sem var í fjárhagskröggum. Argentínskir bankar afléttu einnig frystingu á fimmtíu milljóna dala eignum Perú og því hefur verið haldið fram að þrettán perúskir andófsmenn hafi farið í hina áttina í skiptum fyrir meint svindl.

Að fegra ímynd einræðisstjórnarinnar

Heimsmeistarakeppnin var álitin fullkomin leið til að fegra ímynd einræðisstjórnarinnar í ljósi ásakana um pyntingar, morð og mannshvörf sem voru farnar að birtast í heimsblöðunum, en upplýsingarnar bárust frá útlögum. 

„Valdaránsforingjarnir, bæði í einkennisbúningum og borgaralegum klæðum, sáu fyrir sér að keppnin yrði fullkomið svið til að þvo af sér sektina og endurskapa sig,“ skrifar Gustavo Campana í bók sinni „Áhorfendastúkur án fólks“ þar sem hann fer ítarlega yfir þau skref sem herinn tók til að tryggja að sýningin færi hnökralaust fram.

„Ólöglegar aðgerðir skilja ekki eftir sig kvittanir,“ bendir Campana á í bók sinni og skilur eftir spurninguna um hvort Perú hafi verið hrætt eða mútað til undirgefni af herforingjastjórninni sem óleysta ráðgátu enn þann dag í dag.

Náðu ólíklegu afreki með auðveldum hætti

Tvö mörk frá Mario Kempes, tvö til viðbótar frá Leopoldo Luque og mörk frá Alberto Tarantini og Rene Houseman gerðu það að verkum að Argentínumenn náðu þessu ólíklega afreki með auðveldum hætti. Nágrannar þeirra í Brasilíu sátu eftir með sárt ennið. Kempes skoraði síðan tvö mörk í úrslitaleiknum og varð markakóngur mótsins með sex mörk.

Að lokum dugðu öll brögð Videla og dýrð heimsmeistaramótsins ekki til. Videla sjálfum var steypt af stóli í innri valdabaráttu árið 1981 en einræðisstjórnin féll aðeins tveimur árum síðar með endurkomu lýðræðis.

Fyrrverandi einræðisherrann lést í fangelsi árið 2013 eftir að hafa verið sakfelldur fyrir fjölda ákæra um mannrán, morð og glæpi gegn mannkyni. En arfleifð þessa heimsmeistaramóts, sem haldið var í andrúmslofti dauða og ótta, heldur áfram að sundra argentínsku þjóðinni fjórum áratugum eftir að Daniel Passarella lyfti bikarnum.