Greið leið til lækkunar stýrivaxta

Hærri verðbólga á Íslandi en í nágrannaríkjum og viðvarandi háir stýrivextir eru ekki náttúruöfl sem enginn ræður við heldur afleiðing okkar ákvarðana og aðgerða. Ef okkur er alvara með að ná verðbólgu niður og halda henni stöðugri til lengri tíma þurfum við að ráðast í markvissar og nokkuð augljósar aðgerðir sem myndu skila sér í mikilli kjarabót fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu.

Á undanförnum mánuðum hefur Seðlabankinn sent skýr skilaboð og bent á þær aðgerðir sem við þurfum að ráðast í. Það þurfi að koma böndum á ríkisútgjöld og meiri aga á vinnumarkaðsmódelið á Íslandi, því útgjöld geta ekki endalaust aukist umfram framleiðni. Þjóðin á skilið að ráðamenn og aðilar vinnumarkaðarins meðtaki skilaboðin og grípi til aðgerða sem munu geta stuðlað að lækkun vaxta á næsta vaxtaákvörðunardegi Seðlabankans í maí, í stað hækkunar eins og allt stefnir í að óbreyttu.

Aðgerðirnar sem þarf að grípa til eru eftirfarandi:

• Upptaka norræns vinnumarkaðsmódels þar sem svigrúm útflutningsgreinanna ákvarðar hvað er til ráðstöfunar til launahækkana hverju sinni. Allir þurfa að fylgja þessu, líka hið opinbera.
• Valdheimildir ríkissáttasemjara verði styrktar og þær færðar nær því sem gerist á Norðurlöndunum.
• Stjórnvöld leggi alla áherslu á að lækka ríkisútgjöld og þar með minnka umsvif ríkissjóðs. Jafnvel fresti atkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við ESB um ár til að sýna áherslurnar í verki.

Ef þessi atriði yrðu innleidd hratt með trúverðugum hætti eru líkur á að Seðlabankinn lækki vexti strax á næsta vaxtaákvörðunardegi. Það væri bein kjarabót fyrir stóran hluta þjóðarinnar enda skilar hvert prósentustig tugum þúsunda króna lægri afborgun af húsnæðisláni á hverjum mánuði.

Að sjálfsögðu kallar framangreint á hugrekki stjórnmálamanna og samstarf allra á vinnumarkaðinum. Ekki eru það miklar fórnir til að komast út úr núverandi ástandi hárra vaxta á sama tíma og við aukum samkeppnishæfni Íslands til framtíðar.

Börnin okkar eiga það skilið.

Höfundur er forstjóri Icelandair.