Er kennari ógn fyrir að trúa börnum sem segja frá ofbeldi? Ása Lind Finnbogadóttir skrifar 28. apríl 2026 20:00 Yfirmanni mínum barst kvörtunarbréf yfir því að ég skuli trúa barnungum stúlkum fram yfir fullorðinn geranda. Viðkomandi taldi mig ekki til hæfa til að kenna börnum af því að ég stend með börnum. Er ekki eitthvað bogið við þessa röksemdafærslu? Sem kennari ber mér einmitt (samkvæmt siðareglum og námskrá) að standa með mannréttindum og vinna gegn ofbeldi. Ég kýs að trúa þolendum ofbeldis. Ég kýs að trúa börnum sem segja frá ofbeldi og áreitni. Reynslan sýnir að yfir 90% gerenda neita að hafa beitt ofbeldi. Gerendur ljúga. Reynslan sýnir að samt hefiur samfélagið tilhneigingu til að trúa þeim frekar og hneykslast á að þeir séu kallaðir út með einhverjum hætti. Oft er reynt að nota dómskerfið sem afsökun og af því að viðkomandi fékk ekki dóm sé hann pottþétt saklaus. Það sér það hver maður að dómskerfið okkar er gallað þegar kemur að þessu. Nýlegur dómur gagnvart manni sem braust inn á heimili og misnotaði barn alvarlega sýnir það svart á hvítu. Ég trúi fjölmörgum stúlkum á barnsaldri sem segja frá kynferðislegri áreitni Ingó Veðurguðs í gegnum tíðina. Það að hann neiti er bara svo gefið. Nær allir ofbeldismenn gera það. Hins vegar er það mjög fátítt að þolendur ljúgi til um ofbeldi. Og þegar að margar ólíkar stúlkur segja sömu sögu um sama mann er næsta öruggt að maðurinn er sekur. Það er fáránlegt að ætla mörgum ólíkum 14 ára stúlkum sem þekkjast ekki að ákveða að ljúga allar sömu sögunni. Til hvers í ósköpunum? Og þó hún væri bara ein. Skiptir ekki máli. Rannsóknir og töluleg gögn segja líka sömu sögu. Gerendur ljúga en þolendur segja satt. Það að til séu einstök dæmi um einhverjar lygar þolenda í gegnum tíðina á að sjálfsögðu ekki að yfirskyggja fjöldann. Það er samt tilhneiging almennings sem elskar þolendaskömmun og er sekur um gerendameðvirkni. Þetta er allt þekkt. En einmitt af því að ég stend með mannréttindum og af því að ég fordæmi hvers konar ofbeldi trúi ég þolendum. Það að töluleg gögn bakki það upp er bara extra bónus. Af því að ég er kennari og stend með börnum og unglingum trúi ég 14 ára stúlkum til að segja sannleikann. Kennarar eru bundnir af námskrá og siðareglum sem snúast að mörgu leiti um að standa með mannréttindum og að tala gegn ofbeldi. Að halda því fram um að ég sé ekki hæf til að kenna börnum því ég stend með þeim og trúi þeim er því furðuleg mótsögn. Að halda að af mér standi ógn gagnvart slaufuðum gerendum eða þeirra fjölskyldum er náttúrulega fásinna. Ég hef ekki einu sinni kallað út minn eigin geranda síðan ég var barn. Það er skammarlegt að vera með barnamálaráðherra sem stendur ekki með börnum. Sem trúir ekki börnum og velur að falla í pitt gerendameðvirkni og trúa geranda og segja með því að börnin hafi verið að ljúga. Gerendur búa til sína eigin slaufun með hegðun sinni, áreitni og ofbeldi. Höfundur er framhaldsskólakennari. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skóla- og menntamál Ofbeldi gegn börnum Mest lesið Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir Skoðun Búrkuball í inngildingarviku Þórarinn Hjartarson Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson Skoðun Skoðun Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Skoðun Þöllin á þorpinu Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Málshraðasögur Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Búrkuball í inngildingarviku Þórarinn Hjartarson skrifar Skoðun Þjóðaratkvæðgreiðslan: Aðild að Evrópusambandinu hafnað Kristinn H. Gunnarsson skrifar Skoðun Blekking litla samfélagsins Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar Skoðun Bókun 35: Munurinn á stjórnarskrá Noregs og Íslands Júlíus Valsson skrifar Skoðun Kærleikur er pönk Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Er kostnaðurinn einskis virði? Hrafn Gunnarsson skrifar Skoðun Mikilvægi þess að lifa æskuna af Einar Torfi Einarsson Reynis skrifar Skoðun Hvað ef svarið hefði verið já? Eva Magnúsdóttir skrifar Skoðun Húsnæðisstefnan sem gerði ungt fólk að leiguliðum Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Veist þú í raun hvernig gervigreind virkar? Bjarki Sigurjónsson Thorarensen skrifar Sjá meira
Yfirmanni mínum barst kvörtunarbréf yfir því að ég skuli trúa barnungum stúlkum fram yfir fullorðinn geranda. Viðkomandi taldi mig ekki til hæfa til að kenna börnum af því að ég stend með börnum. Er ekki eitthvað bogið við þessa röksemdafærslu? Sem kennari ber mér einmitt (samkvæmt siðareglum og námskrá) að standa með mannréttindum og vinna gegn ofbeldi. Ég kýs að trúa þolendum ofbeldis. Ég kýs að trúa börnum sem segja frá ofbeldi og áreitni. Reynslan sýnir að yfir 90% gerenda neita að hafa beitt ofbeldi. Gerendur ljúga. Reynslan sýnir að samt hefiur samfélagið tilhneigingu til að trúa þeim frekar og hneykslast á að þeir séu kallaðir út með einhverjum hætti. Oft er reynt að nota dómskerfið sem afsökun og af því að viðkomandi fékk ekki dóm sé hann pottþétt saklaus. Það sér það hver maður að dómskerfið okkar er gallað þegar kemur að þessu. Nýlegur dómur gagnvart manni sem braust inn á heimili og misnotaði barn alvarlega sýnir það svart á hvítu. Ég trúi fjölmörgum stúlkum á barnsaldri sem segja frá kynferðislegri áreitni Ingó Veðurguðs í gegnum tíðina. Það að hann neiti er bara svo gefið. Nær allir ofbeldismenn gera það. Hins vegar er það mjög fátítt að þolendur ljúgi til um ofbeldi. Og þegar að margar ólíkar stúlkur segja sömu sögu um sama mann er næsta öruggt að maðurinn er sekur. Það er fáránlegt að ætla mörgum ólíkum 14 ára stúlkum sem þekkjast ekki að ákveða að ljúga allar sömu sögunni. Til hvers í ósköpunum? Og þó hún væri bara ein. Skiptir ekki máli. Rannsóknir og töluleg gögn segja líka sömu sögu. Gerendur ljúga en þolendur segja satt. Það að til séu einstök dæmi um einhverjar lygar þolenda í gegnum tíðina á að sjálfsögðu ekki að yfirskyggja fjöldann. Það er samt tilhneiging almennings sem elskar þolendaskömmun og er sekur um gerendameðvirkni. Þetta er allt þekkt. En einmitt af því að ég stend með mannréttindum og af því að ég fordæmi hvers konar ofbeldi trúi ég þolendum. Það að töluleg gögn bakki það upp er bara extra bónus. Af því að ég er kennari og stend með börnum og unglingum trúi ég 14 ára stúlkum til að segja sannleikann. Kennarar eru bundnir af námskrá og siðareglum sem snúast að mörgu leiti um að standa með mannréttindum og að tala gegn ofbeldi. Að halda því fram um að ég sé ekki hæf til að kenna börnum því ég stend með þeim og trúi þeim er því furðuleg mótsögn. Að halda að af mér standi ógn gagnvart slaufuðum gerendum eða þeirra fjölskyldum er náttúrulega fásinna. Ég hef ekki einu sinni kallað út minn eigin geranda síðan ég var barn. Það er skammarlegt að vera með barnamálaráðherra sem stendur ekki með börnum. Sem trúir ekki börnum og velur að falla í pitt gerendameðvirkni og trúa geranda og segja með því að börnin hafi verið að ljúga. Gerendur búa til sína eigin slaufun með hegðun sinni, áreitni og ofbeldi. Höfundur er framhaldsskólakennari.
Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar