Sérfræðingur í shaken baby-máli sagður loðinn í svörum, ónákvæmur og ófaglegur

Sigríður J. Friðjónsdóttir ríkissaksóknari krafðist þess að máli Sigurðar Guðmundssonar, sem dæmdur var fyrir manndráp af gáleysi árið 2003, yrði vísað frá þegar tekist var á um endurupptöku málsins í Hæstarétti í dag.

Sigurður fékk 18 mánaða fangelsisdóm fyrir að hafa hrist 9 mánaða gamlan dreng, sem hann hafði í daggæslu, með þeim afleiðingum að drengurinn lést. Fallist var á endurupptöku málsins árið 2015 og vó þar þyngst matsgerð bresks sérfræðings, dr. Waney Squier, sem taldi dánarorsök drengsins óljósa og engin ótvíræð gögn liggja fyrir um högg eða önnur merki um áverka sem hefðu getað orsakast af harkalegum hristingi.

Ríkissaksóknari hefur þó ekki hátt álit á matsgerð Squier. Þvert á móti sagði Sigríður að sú breska hafi verið „ónákvæm í hlutverki sínu“ og að hún hafi borið á borð „lítt rökstuddar getgátur.“ Squier hafi veitt „loðin svör í skýrslutöku“ fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur árið 2014 og að ætla mætti af málflutningi hennar að hún hafi reynt til hins ítrasta að rökstyðja þá trú sína að hið svokallaða „shaken baby syndrome“ sé ekki til.

Því hafi hún brugðist hlutverki sínu sem óhlutdrægur matsmaður og því rétt að efast um hæfni hennar að mati ákæruvaldsins.

Ekki óvilhallur framburður í sex málum

Ríkissaksóknari benti, máli sínu til stuðnings, á að aganefnd lækna í Englandi hafi svipt Squier læknaleyfi sínu árið 2016. Nefndin taldi Squier vísvitandi hafa veitt rangar og villandi upplýsingar þegar hún var kölluð til sem sérfræðingur og að hún hafi ekki veitt óvilhallan framburð í sex málum frá árunum 2006-2010. Squier hafði skilað matsgerðum í 150 til 200 dómsmálum sem tengjast dauða ungra barn frá því á miðjum tíunda áratugnum.

Deilt hefur verið um heilkennið í fræðasamfélaginu lengi. Þar fer dr. Squier fremst í flokki meðal efasemdamanna, „en ekki margir aðrir í læknasamfélaginu,“ sagði ríkissaksóknari í Hæstarétti.

Þannig sé nokkuð víðtæk samstaða að sögn Sigríðar um það að þrjár tegundir áverka þurfi að vera til staðar, tilteknar heilablæðingar- og skemmdir, til að draga megi þá ályktun að heilkennið hafi orðið einhverjum að bana. Áverkarnir þrír hafi allir verið til staðar í tilfelli drengsins sem Sigurður er talinn hafa myrt af gáleysi á sínum tíma.

Dr. Squier var þó ekki sannfærð en náði þó aldrei að sögn Sigríðar að útskýra hvernig „þrennan“ fyrrnefnda væri tilkomin. Það væri auk þess mat ákæruvaldsins að dr. Squier hafi hefur aldrei tekið af skarið með að útskýra hvað það raunverulega var sem varð til þess að barnið dó.

„Hún gat ekki sagt til um hvað hafi orðið barninu að bana – bara að það hafi ekki verið shaken baby syndrome.“ Sú niðurstaða er ekki rökstudd,“ sagði Sigríður.

„Þetta gengur ekki upp og að þetta [málflutningur dr. Squier] geti orðið til þess að hnekkja dómi Hæstaréttar gengur heldur ekki upp.“

„Ég veit ekki“

Matsmaðurinn hafi því ekki komist að neinni niðurstöðu um það hvernig barnið dó. Sigríður las þá upp úr vitnisburði dr. Squier þar sem sú breska sagði orðrétt: „Ég veit ekki hvers vegna þetta barn örmagnaðist og dó.“

Ríkissaksóknari sagði að sökum þess hversu loðinn ákæruvaldinu þótti framburður hennar hafi dr. Squier verið gefi færi á að aðlaga málflutning sinn betur að málsatvikum. Hins vegar hafi engin frekari gögn eða rökstuðningur borist frá þeirri bresku.

Framburður dr. Squier hafi því ekki verið til þess fallinn að auka gildi matsgerðar hennar, heldur þvert á móti. Erfitt hafi hreinlega verið átta sig á því „hvert hún væri að fara,“ eins og Sigríður komst að orði.

Því sé að mat ákæruvaldsins að mat dr. Squier gæti ekki talist það veigamikil gögn að ætla mætti að þau hefðu skipt nokkru máli, hefðu þau komið fram þegar málið var fyrst rekið fyrir dómstólum í upphafi aldarinnar. Það væri ekkert tilefni til að efast um niðurstöðu Hæstaréttar og því hafi það hreinlega verið röng ákvörðun þegar fallist var á endurupptöku málsins árið 2015.

Þar að auki hafi endurupptökunefndin gert mistök við meðferð málsins, þar sem nefndin tók ekki fram að fyrri dómur Hæstaréttar skyldi halda gildi sínu þar til nýr dómur væri uppkveðinn. Af þessum sökum beri einnig að vísa málinu frá.